Puszcza Białowieska – kalendarium : Czasy powojenne

[Głosów:0    Średnia:0/5]

1945

16 sierpnia 1945
W Moskwie zostaje podpisany polsko – radziecki traktat graniczny. Kształt granicy jest konsekwencją ustaleń między delegacją PKWN a Stalinem oraz postanowień Konferencji jałtańskiej (4 – 11 lutego 1945), kiedy to zostaje ustalony powojenny porządek świata. Polska między innymi traci Kresy Wschodnie, w tym ponad połowę Puszczy Białowieskiej. Otrzymujemy 55,000 hektarów Puszczy, Białoruska SRR 74,500 hektarów.

1946

17 lipca 1946
Na mocy porozumienia podpisanego 5 lipca następuje przekazanie Białoruskiej SRR 5 żubrów spośród 17 hodowanych w Białowieży. Zwierzęta zostają umieszczone w dawnym nadleśnictwie „Królewski most”. Zapoczątkowują one hodowlę białoruskiej populacji tego gatunku.

1948

16 stycznia 1948
Wchodzi w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 listopada 1947 r. o utworzeniu Białowieskiego Parku Narodowego o powierzchni 4781.01 ha (Dz.U. 1947 nr 74 poz. 469). Stanowi to 8.69% obszaru polskiej części Puszczy. Oprócz fragmentu Puszczy (4716 ha) obejmuje on rezerwat Żubrów, rezerwat Tarpanów i osadę „Zwierzyniec” (15 ha) oraz park pałacowy (50.01 ha).
Jest to właściwie reaktywacja przedwojennego parku narodowego.

30 stycznia 1948
Rozpoczęcie nieudanej hodowli łosi. U progu lat dziewięćdziesiątych zostaje podjęta druga próba, również zakończona niepowodzeniem.

1949

1949
W Republice Białoruskiej ZSRR do zbiorników wodnych zostaje wprowadzony północnoamerykański piżmak (Ondatra zibethicus).

1950

1950
Zostaje pozyskanych ponad 400 tys. m3 drewna.

1951

1951
W ZSRR zostaje utworzony rezerwat „Puszcza Białowieska” (Государственный заповедник „Беловежская пуща”).

1952

1952
W Puszczy Białowieskiej powstaje Stacja Botaniczna Polskiej Akademii Nauk (PAN), od 1962 roku Stacja Geobotaniczna Uniwersytetu Warszawskiego (UW).

13 września 1952
Z Ośrodka Hodowli Żubrów (OHŻ) zostają wypuszczone na wolność pierwsze 2 żubry, w ciągu następnych 15 lat kolejnych 28 osobników. Od tej chwili populacja żubrów w polskiej części Puszczy Białowieskiej wzrasta do ok. 250–300 osobników. Pod koniec 2008 roku naliczono w Polsce aż 456 żubrów, w tym 53 młode.

1953

1953
W Republice Białoruskiej ZSRR z hodowli żubrów liczącej już 19 osobników zostaje wypuszczonych na wolność pierwszych 7 zwierząt. Po latach białoruskie stado wolnościowe liczy już 235 – 315 żubrów, w ciągu ostatnich kilkunastu lat ponad 600 osobników.

1954

1954
W Puszczy Białowieskiej powstaje Zakład Badania Ssaków PAN.

1955

1955
Pojawia się jenot.

29 stycznia 1955
Rząd podejmuje uchwałę rozpoczynającą akcję tępienia wilka, w której nawet ustala premie za jego zabicie. Wkrótce wilk zostaje zdjęty z listy zwierząt łownych i uznany za szkodnika. W latach 1956 – 1959 w całej Polsce ginie ponad 1700 tych drapieżników. Do 1 kwietnia 1959 roku pozostaje tylko 255 osobników.

24 grudnia 1955
Wyłączenie wilka ze spisu zwierząt łownych (Dz.U. 1955 nr 45 poz. 303).

1956

1956
W białoruskiej części Puszczy zostają wypuszczone bobry.

1956
Zostaje pozyskanych około 600 tys. m3 drewna.

1957

19 stycznia 1957
Minister leśnictwa powołuje pierwszą radę naukową Białowieskiego Parku Narodowego.

sierpień 1957
Przekształcenie białoruskiego rezerwatu „Puszcza Białowieska” w Gospodarstwo Rezerwatowo – Łowieckie o tej samej nazwie (Государственное заповедно-охотничье хозяйство ГЗОХ „Беловежская пуща”). Staje się on miejscem polowań komunistycznych dygnitarzy i ich gości. Powstaje rządowy ośrodek Wiskuly (Вискули/Viskuli), później dwa sztuczne zbiorniki przeznaczone do polowań na ptactwo. Wkrótce liczebność zwierzyny (zwłaszcza jeleni) przekracza optymalną 3 – 5 razy, co doprowadza do zaniku młodych drzewek. Zostają rozpoczęte również prace melioracyjne. Doprowadzają one do obniżenia się poziomu wód gruntowych, a to do przekształcenia wielu ekosystemów i gradacji kornika drukarza.

1958

1958
W Puszczy Białowieskiej stwierdzono obecność 3-4 bobrów pochodzących prawdopodobnie zza wschodniej granicy, gdzie wypuszczono 12 osobników. W tym samym roku w Popielnie na Mazurach powstaje Doświadczalna Ferma Bobrów.

1959

27 sierpnia 1959
Wilk ponownie gatunkiem łownym z powodu wejścia w życie nowej ustawy (Dz.U. 1959 nr 36 poz. 226) i utraty ważności rozporządzenia wyłączającego go z listy zwierząt łownych.

1961

maj 1961
W Lublinie odbywa się zakłamana narada administrcji Lasów Państwowych z 10 nadleśnictw, gdzie jeszcze występują głuszce. Jej postanowienia nie mają w praktyce żadnego pozytywnego wpływu na los tego gatunku. W Puszczy Białowieskiej ostatnie samce głuszców zostają wytępione w połowie lat siedemdziesiątych. Przez jakiś czas są jeszcze widywane osamotnione głuszyce.

1962

13 lutego 1962
Utworzenie rezerwatu „Lipiny w Puszczy Białowieskiej” o powierzchni 24.51 ha (M.P. 1962 nr 13 poz. 54).

1969

22 maja 1969
Zostaje utworzony „Rezerwat Krajobrazowy w Puszczy Białowieskiej” (im. prof. Wł. Szafera) o powierzchni 1356.91 ha (M.P. 1969 nr 16 poz. 128).

1972

1972
Rozszerzenie granic Gospodarstwa Rezerwatowo – Łowieckiego „Puszcza Białowieska” w Republice Białoruskiej ZSRR.

1974

lipiec 1974
Słynna sprawa zastrzelenia żubra w rezerwacie ścisłym przez pracowników OHŻ za zgodą Dyrektora BPN. Próbujący wyjaśniać na drodze oficjalnej to wydarzenie leśniczy Jacek Wysmułek zostaje usunięty z zajmowanego stanowiska.

30 września 1974
Utworzenie rezerwatów „Nieznanowo” i „Pogorzelce” o powierzchni 6.15 ha i 27.49 ha (M.P. 1974 nr 32 poz. 194).

1975

1975
Stado wolnościowe żubrów przekracza „ustaloną” liczebność 230 – 250 osobników. Do roku 1979 zostaje ona zredukowana do 208 żubrów (polowania dewizowe na zwierzęta wywożone do Puszczy Boreckiej, eliminacja w Puszczy).

1975
Minister leśnictwa podnosi wiek rębności drzew w Puszczy.

1976

17 stycznia 1976
UNESCO włącza Białowieski Park Narodowy do Światowj Sieci Rezerwatów Biosfery programu UNESCO – MAB (Man And Biosphere).

1979

1979
W latach 1949 – 1979 udział drzewostanów ponadstuletnich spada z 38.2 do 29.8%, w latach 1975 – 1979 zostaje pozyskanych około 1.166 mln m3 drewna.

22 – 26 października 1979
Białowieski Park Narodowy zostaje wpisany przez UNESCO na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego, na której widnieją takie obiekty jak centrum historyczne Krakowa (łącznie z Wawelem), pałac królewski w Wersalu, Stonehenge czy Park Narodowy Yellowstone.

Puszcza Białowieska, Białowieski Park Narodowy, UNESCO, Obiekt Lista Dziedzictwa Światowego, Obiekt Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego, World Heritage List Site, Belovezhskaya Pushcha, Bialowieza Białowieża Forest, mapa
Obiekt Dziedzictwa Światowego zaznaczony kolorem zielonym, pozostałe części Puszczy Białowieskiej szarym, granica państwa czerwonym. Mapa z 2009 roku. Ponieważ Białowieski Park Narodowy został w 1996 roku powiększony, obecnie wyróżnieniem tym objęta jest mniej więcej jego połowa, odpowiadająca obszarowi ochrony ścisłej (co widać na tej mapie). Powstały w 1991 roku park po stronie bałoruskiej został wpisany dopiero w roku 1992. Modyfikacja mapy ze strony whc.unesco.org.

1 grudnia 1979
Zostaje utworzonych 6 rezerwatów o łącznej powierzchni 645.47 ha (M.P. 1979 nr 26 poz. 14):
„Głęboki Kąt” (40.46 ha), „Michnówka” (85.86 ha), „Sitki” (34.09 ha), „Starzyna” (370.08 ha), „Szczekotowo” (36.44 ha), „Wysokie Bagno” (78.54 ha).

1983

1983 – 1992
Wystąpienia uczonych (prof. J.B. Falińskiego, prof. A.W. Sokołowskiego) wskazujące na konieczność zwiększenia powierzchni Białowieskiego Parku Narodowego i wstrzymania dalszej eksploatacji Puszczy Białowieskiej.

1985

1 maja 1985
Zostaje utworzony rezerwat „Dębowy Grąd” o powierzchni 100.47 ha (M.P. 1985 nr 7 poz. 60).

1986

1986
Zostaje utworzony Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Narwi (34,809 ha). Na jego terenie znajduje się niewielka część Puszczy Białowieskiej.

1989

1989
W latach 1979 – 1989 zostaje pozyskanych 2.18 mln m3 drewna.


Literatura:

  1. Hedemann O. 2004 (reprint wydania z 1939 roku). Dzieje Puszczy Białowieskiej w Polsce przedrozbiorowej (w okresie do 1798 roku). Agencja „Benkowski”, Bialystok.
  2. Kossak S. 2001. Saga Puszczy Białowieskiej. Muza SA, Warszawa.
  3. Samojlik T. 2006. Łowy i inne pobyty królów polskich i wielkich książąt litewskich w Puszczy Białowieskiej w XV-XVI wieku. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej. 3-4: 293-305.
    Tekst na stronie Zakładu Badania Ssaków PAN.
  4. Więcko E. 1984. Puszcza Białowieska. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa
  5. le baron de Brincken [Julius Karol von Brincken], Mémoire descriptif sur la forêt impériale de Białowieża, en Lithuanie. N. Glücksberg, Warszawa 1828.
    Tekst na stronie Open Library.
  6. Gienc J., Król P. 1998. Mózgowioczaszka Bison priscus ze zbiorów przyrodniczych Muzeum Narodowego w Kielcach na tle podobnych znalezisk w Polsce. Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach 19: 137-153.
  7. Jędrzejewska B, Samojlik T. 2004. Kontrakty Jana III Sobieskiego z lat 1675-1686 w sprawie dzierżawy i użytkowania Leśnictwa Białowieskiego. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 52: 321-330.
    Tekst na stronie Zakładu Badania Ssaków PAN.
  8. Karcov G. 1903. Belovezhskaya Pushcha, Sankt Petersburg.
    Tekst na stronie Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej.
  9. Keczyński A. 2008. Leona Wyczółkowskiego wrażenia z Białowieży. Matecznik. Nr 2/2008 : 15-17.
    Tekst na stronie Białowieskiego Parku Narodowego.
  10. Krasnodębski D, Dulinicz M, Samojlik T, Olczak H, Jędrzejewska B. 2008. Cmentarzysko ciałopalne kultury wielbarskiej w uroczysku Wielka Kletna (Białowieski Park Narodowy, woj. Podlaskie). Wiadomości Archeologiczne 60: 361-376.
  11. Krasnodębski D, Samojlik T, Olczak H, Jędrzejewska B. 2005. Early medieval cemetery in the Zamczysko range, Białowieża primeval forest. Sprawozdania Archeologiczne 57: 554-583.
    Tekst na stronie Zakładu Badania Ssaków PAN.
  12. Okołow Cz. 2009. Świadek królewskich łowów. Matecznik. Numer specjalny: 19-20. (przełom lat 2009/2010)
    Tekst na stronie Białowieskiego Parku Narodowego.
  13. Pucek Z., Belousova I.P., Krasińska M, Krasiński Z.A., Olech W. 2002. European bison Bison bonasus: Current state of the species and an action plan for its conservation. Mammal Research Institute, Polish Academy of Sciences, Białowieża, Poland.
    Tekst na stronie Zakładu Badania Ssaków PAN.
  14. Pucek, Z. (ed.); Pucek, Z., Belousova, I.P., Krasinska, M., Krasinski, Z.A. and Olech, W. (comps.). 2004. European Bison. Status Survey and Conservation Action Plan. IUCN/SSC Bison Specialist Group. IUCN, Gland, Switzerland and Cambridge, UK. ix + 54 pp.
    Tekst na stronie Zakładu Badania Ssaków PAN.
  15. Samojlik T. 2005. Stanisław August Poniatowski w Puszczy Białowieskiej (30 sierpnia – 2 września 1784 roku). Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 53: 35-52.
    Tekst na stronie Zakładu Badania Ssaków PAN.
  16. Samojlik T, Jędrzejewska B. 2003. Wczesnośredniowieczne cmentarzyska w polskiej części Puszczy Białowieskiej – badania, stan obecny i ochrona. W: Ochrona dóbr kultury i historycznego związku człowieka z przyrodą w parkach narodowych.Red. Partyka J. Ojców: 527-538.
    Tekst na stronie Zakładu Badania Ssaków PAN.
  17. Samojlik T, Jędrzejewska B. 2004. Użytkowanie Puszczy Białowieskiej w czasach Jagiellonów i jego ślady we współczesnym środowisku leśnym. Sylwan 148: 37-50.
    Tekst na stronie pisma Sylwan .
  18. Samojlik T, Jędrzejewska B, Kamiński T. 2003. Polana pasieczna na akwareli Jana Henryka Müntza. Puszcza Białowieska – polowanie na niedźwiedzia (1780-1783). Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 51: 387-394.
    Tekst na stronie Zakładu Badania Ssaków PAN.
  19. Samojlik T. (red.): Ochrona i łowy: Puszcza Białowieska w czasach królewskich. Zakład Badania Ssaków PAN, Białowieża 2005.
    Tekst na stronie Repozytorium Cyfrowego Instytutów Naukowych (RCIN).
  20. Samojlik T, Jędrzejewska B, Krasnodębski D, Dulinicz M, Olczak H. 2007. Człowiek w Puszczy. Akademia 4: 36-37.
    Tekst na stronie Zakładu Badania Ssaków PAN.
  21. Van Kolfschoten Th. 2000. The Eemian mammal fauna of central Europe. Geologie en Mijnbouw / Netherlands Journal of Geosciences 79(2/3): 269-281.

oraz strony www: bp21.org.by, npbp.brest.by, puszcza_bialowieska.republika.pl, pracownia.org.pl, Wikipedia

i in.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

eleven − 5 =